Rau quả Việt Nam trước áp lực cạnh tranh tại Trung Quốc: Doanh nghiệp cần làm gì để giữ lợi thế?

Trong nhiều năm qua, Trung Quốc luôn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành rau quả Việt Nam. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, cuộc cạnh tranh tại thị trường này đang trở nên gay gắt hơn khi nhiều quốc gia ASEAN liên tục nâng cao năng lực logistics, kiểm dịch và chuỗi cung ứng. Điều này đặt ra bài toán mới cho doanh nghiệp Việt Nam: không chỉ giữ thị phần mà còn phải tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. (VnBusiness)

Thị trường Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt xuất khẩu rau quả

Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt 3,70 tỷ USD, tăng 19,4% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng trong tháng 6/2026, xuất khẩu đạt 936,3 triệu USD, tăng 31,4% so với tháng trước và tăng 16,6% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy đà phục hồi tích cực của ngành rau quả.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất, với kim ngạch đạt hơn 2,04 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, tăng 24,9% và chiếm 55% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam. Điều này khẳng định Trung Quốc vẫn là thị trường trọng điểm, đồng thời phản ánh nhu cầu nhập khẩu ổn định đối với nhiều mặt hàng như sầu riêng, thanh long, chuối và xoài.

Bên cạnh đó, nhiều thị trường cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực như Malaysia (+56,7%), Nga (+55,6%), Đức (+47,1%), Anh (+31,5%), Canada (+32,2%) và Ả Rập Xê Út (+37,0%). Đáng chú ý, Campuchia có mức tăng trưởng đột biến 214%, cho thấy dư địa mở rộng thương mại tại các thị trường khu vực vẫn còn rất lớn.

Ở chiều ngược lại, một số thị trường ghi nhận sự sụt giảm trong kim ngạch nhập khẩu như UAE (-41,0%), Italia (-46,6%), Thái Lan (-10,5%) và Litva (-12,8%). Điều này cho thấy hoạt động xuất khẩu rau quả của Việt Nam vẫn chịu tác động từ sự thay đổi về nhu cầu tiêu dùng, chính sách nhập khẩu và mức độ cạnh tranh tại từng thị trường.

Thị trường Trung Quốc không còn là "cuộc chơi dễ"

Những lợi thế truyền thống như khoảng cách địa lý gần hay sản lượng lớn đang dần bị thu hẹp. Các quốc gia trong khu vực đang đầu tư mạnh vào:

• Chuỗi logistics lạnh.
• Công nghệ bảo quản sau thu hoạch.
• Tiêu chuẩn kiểm dịch quốc tế.
• Chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ tư duy "bán được hàng" sang "xây dựng giá trị sản phẩm". (VnBusiness)

Chế biến sâu – chìa khóa nâng cao giá trị nông sản

Một trong những xu hướng nổi bật của ngành rau quả hiện nay là gia tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến thay vì chỉ xuất khẩu trái cây tươi.

Các dòng sản phẩm đang được thị trường quốc tế quan tâm gồm:

• Trái cây sấy thăng hoa (Freeze Dried)
• Trái cây cấp đông IQF
• Puree trái cây
• Bột trái cây
• Nước ép cô đặc
• Chiết xuất tự nhiên

Việc chế biến sâu không chỉ kéo dài thời gian bảo quản mà còn giúp doanh nghiệp tiếp cận nhiều phân khúc khách hàng và giảm phụ thuộc vào mùa vụ. (baochinhphu.vn)

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu là yêu cầu bắt buộc

Ngày càng nhiều nhà nhập khẩu yêu cầu sản phẩm phải đáp ứng:

• Mã số vùng trồng.
• Truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
• Kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
• Chứng nhận quốc tế về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Đây không còn là lợi thế cạnh tranh mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì xuất khẩu ổn định. (VnBusiness)

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Để duy trì năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới, doanh nghiệp nên tập trung vào các yếu tố sau:

• Đầu tư công nghệ chế biến hiện đại như IQF, Freeze Dry và Puree.
• Xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn quốc tế.
• Tăng cường truy xuất nguồn gốc bằng nền tảng số.
• Phát triển thương hiệu thay vì chỉ gia công xuất khẩu.
• Mở rộng thị trường ngoài Trung Quốc nhằm đa dạng hóa đầu ra.

Cơ hội xuất khẩu nông sản sang thị trường Trung Quốc cho các doanh nghiệp Việt Nam ( ảnh minh họa )

Kết luận

Thị trường quốc tế đang thay đổi rất nhanh và cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để ngành rau quả Việt Nam chuyển mình từ xuất khẩu số lượng sang xuất khẩu giá trị. Những doanh nghiệp chủ động đầu tư vào chất lượng, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu sẽ có nhiều lợi thế trong việc chinh phục các thị trường lớn trên thế giới. (VnBusiness)