1/10/2026: Một “ luật chơi” mới cho gạo Việt

Từ ngày 1/10/2026, hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu gạo tại Việt Nam chính thức bước sang một.

 khuôn khổ pháp lý mới khi Nghị định 365/2026/NĐ-CP có hiệu lực.

Được Chính phủ ban hành ngày 23/9/2026, Nghị định này thay thế Nghị định 107/2018/NĐ-CP và Nghị định 01/2025/NĐ-CP, với mục tiêu đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu gạo. Bộ Công Thương

Đáng chú ý, những thay đổi lần này không chỉ liên quan đến thủ tục.

Một điểm rất đáng quan tâm là gạo hữu cơ, gạo đồ và gạo bổ sung vi chất dinh dưỡng được mở rộng diện miễn trừ một số điều kiện kinh doanh xuất khẩu.

Điều này cho thấy một thông điệp lớn hơn:

Cuộc chơi của gạo Việt đang dần dịch chuyển từ “xuất khẩu nhiều” sang “xuất khẩu những sản phẩm có giá trị cao hơn”.

Từ ngày 1/10/2026, Nghị định 365/2026/NĐ-CP chính thức thay đổi khuôn khổ quản lý hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu gạo.

5 thay đổi doanh nghiệp xuất khẩu gạo cần biết

1. Điều kiện kinh doanh xuất khẩu được cắt giảm

Theo Bộ Công Thương, Nghị định 365/2026/NĐ-CP giảm số điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo từ 3 xuống còn 2 điều kiện.

Theo quy định mới, thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo phải có ít nhất:

• 01 kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo; và
• 01 cơ sở xay xát, chế biến gạo đáp ứng các quy định về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Các cơ sở này có thể thuộc sở hữu của thương nhân hoặc được thuê hợp pháp theo quy định. Bộ Công Thương

Việc cắt giảm điều kiện được Bộ Công Thương xác định nhằm tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp gia nhập thị trường và giảm chi phí tuân thủ.

2. Gạo hữu cơ được hưởng cơ chế thuận lợi hơn

Đây có lẽ là một trong những điểm đáng chú ý nhất đối với xu hướng phát triển sản phẩm gạo giá trị cao.

Theo Nghị định mới, thương nhân xuất khẩu:

• gạo hữu cơ;
• gạo đồ;
• gạo bổ sung vi chất dinh dưỡng

Không phải đáp ứng điều kiện về kho chuyên dùng và cơ sở xay xát để được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo; đồng thời không phải thực hiện dự trữ lưu thông và chế độ báo cáo định kỳ như thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo thông thường. Bộ Công Thương

Đây là điểm đáng chú ý bởi nó tạo thêm không gian cho các doanh nghiệp phát triển những phân khúc gạo chuyên biệt và có giá trị gia tăng cao.

Nói cách khác:

GẠO THƯỜNG
→ GẠO CHẤT LƯỢNG CAO
→ GẠO ĐẶC SẢN
→ GẠO HỮU CƠ
→ GẠO DINH DƯỠNG
→ SẢN PHẨM CHẾ BIẾN TỪ GẠO

3. Ủy thác xuất khẩu được mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường

Một thay đổi khác liên quan đến ủy thác xuất khẩu gạo.

Nghị định mới quy định chỉ thương nhân được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo mới được nhận ủy thác xuất khẩu gạo.

Theo Bộ Công Thương, việc điều chỉnh này nhằm tạo điều kiện khai thác hiệu quả các thị trường ngách, giúp những thương nhân có năng lực phát triển thị trường nhưng chưa đáp ứng điều kiện cấp Giấy chứng nhận có thể tiếp cận khách hàng quốc tế thông qua cơ chế ủy thác phù hợp. Bộ Công Thương

Điều này đặc biệt đáng chú ý với những doanh nghiệp đang tìm kiếm thị trường nhỏ, sản phẩm đặc thù hoặc phân khúc gạo chuyên biệt.

4. Xuất khẩu gạo sẽ được điều hành theo hướng minh bạch hơn

Nghị định 365 cũng hoàn thiện cơ chế điều hành xuất khẩu gạo.

Theo đó, hằng năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND cấp tỉnh cân đối nhu cầu tiêu dùng trong nước và công bố vào quý IV nguồn thóc, gạo hàng hóa có thể xuất khẩu trong năm kế hoạch tiếp theo.

Cơ chế này nhằm cân đối giữa:

XUẤT KHẨU ↔ TIÊU DÙNG TRONG NƯỚC

đồng thời góp phần bảo đảm lợi ích người trồng lúa và bình ổn thị trường khi có biến động. Bộ Công Thương

Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, điều này đồng nghĩa với việc nắm thông tin thị trường và chủ động kế hoạch nguồn hàng sẽ ngày càng quan trọng.

5. Từ 2028, doanh nghiệp sẽ được đánh giá mức độ tín nhiệm

Đây là một thay đổi mang tính dài hạn.

Nghị định quy định 10 tiêu chí đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo, được thực hiện từ 1/1/2028.

Các tiêu chí bao gồm những nội dung như:

• tín dụng;
• thuế;
• hải quan;
• liên kết sản xuất và bao tiêu;
• xây dựng thương hiệu gạo;
• kết quả xuất khẩu;
• thực hiện chế độ báo cáo;
• dự trữ lưu thông;
• hệ thống kho và logistics;
• an toàn, vệ sinh lao động và phòng cháy chữa cháy. Bộ Công Thương

Điều này cho thấy câu chuyện xuất khẩu gạo trong những năm tới sẽ không chỉ xoay quanh “bán được bao nhiêu tấn”.

Năng lực của doanh nghiệp sẽ được nhìn rộng hơn qua:

Nguồn hàng + vùng nguyên liệu + thương hiệu + logistics + tuân thủ + năng lực thị trường.

Gạo Việt đang được định hướng đi theo hướng nào?

Điều đáng chú ý là Nghị định 365 không xuất hiện riêng lẻ.

Nó nằm trong một xu hướng rộng hơn: nâng chất lượng và giá trị của gạo Việt Nam.

Chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu gạo Việt Nam đến năm 2030 đặt mục tiêu giảm tỷ trọng gạo trắng phẩm cấp thấp và trung bình, đồng thời tăng tỷ trọng gạo thơm, Japonica, gạo đặc sản và các sản phẩm gạo có giá trị gia tăng cao.

Trong nhóm giá trị gia tăng cao có:

• gạo dinh dưỡng;
• gạo đồ;
• gạo hữu cơ;
• bột gạo;
• sản phẩm chế biến từ gạo;
• cám gạo;
• một số phụ phẩm có giá trị. Viện Nghiên cứu Chiến lược Công Thương

Đây mới là phần thú vị.

Hạt gạo không nhất thiết phải kết thúc ở một bao gạo.

Nó có thể trở thành nguyên liệu cho:thực phẩm, bột, đồ uống, bánh và bakery, thực phẩm dinh dưỡng, nguyên liệu chế biến, các sản phẩm giá trị gia tăng khác.

Vì sao “chế biến sâu” đang trở thành câu chuyện lớn hơn?

Nếu chỉ xuất khẩu gạo nguyên hạt, giá trị của sản phẩm phần lớn vẫn nằm ở hạt gạo và thị trường hàng hóa.

Nhưng khi gạo được đưa vào các công thức chế biến, giá trị có thể được mở rộng sang nhiều nhóm sản phẩm và khách hàng khác nhau.

Đây cũng là hướng Bộ Công Thương xác định trong định hướng xuất khẩu 2026: tạo thêm mặt hàng xuất khẩu mới, nâng cao giá trị gia tăng và hàm lượng nội địa, chuyển từ gia công sang sản xuất và phát triển chuỗi cung ứng. Bộ Công Thương

Và đây là lúc câu chuyện gạo có thể mở rộng thành câu chuyện lớn hơn về nguyên liệu nông sản Việt Nam.

Từ “hạt gạo” đến “nguyên liệu”: Cơ hội cho ngành thực phẩm Việt

Một trong những thay đổi lớn của ngành thực phẩm toàn cầu là nhu cầu đối với nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, ổn định và dễ tích hợp vào dây chuyền sản xuất.

Thay vì chỉ mua một sản phẩm hoàn chỉnh, các nhà sản xuất có thể tìm kiếm:

• bột trái cây;
• puree;
• IQF;
• nguyên liệu sấy;
• bột rau củ;
• thảo mộc;
• gia vị;
• các nguyên liệu thực vật khác.

Điều này mở ra một hướng đi mà Việt Nam có nhiều lợi thế: biến nguồn nông sản phong phú thành nguyên liệu có thể đi sâu hơn vào chuỗi giá trị thực phẩm toàn cầu.

Mekong Herbals: Từ nông sản Việt đến nguyên liệu cho chuỗi thực phẩm

Mekong Herbals hiện là doanh nghiệp sản xuất và cung cấp các sản phẩm chế biến từ trái cây, rau củ quả và thảo dược thiên nhiên, đồng thời đầu tư các dây chuyền sản xuất từ Nhật Bản, Đức và Australia. Doanh nghiệp cũng nhấn mạnh yếu tố nguồn gốc rõ ràng và an toàn thực phẩm trong hệ thống sản phẩm của mình. Mekong Herbals

Danh mục của Mekong Herbals tập trung vào những dạng nguyên liệu có khả năng phục vụ nhiều ứng dụng, từ sản phẩm đông lạnh, sản phẩm sấy đến các loại bột và nguyên liệu thực vật.

Và đây chính là điểm giao giữa “luật chơi mới của gạo” và câu chuyện của Mekong Herbals:

Nông sản Việt muốn đi xa không chỉ cần một thị trường xuất khẩu. Nông sản còn cần một hình thức sản phẩm phù hợp với chuỗi giá trị toàn cầu.

Mekong Herbals đang đi theo hướng phát triển các sản phẩm nông sản chế biến và nguyên liệu thực vật, qua đó góp phần đưa giá trị của nông sản Việt vượt ra ngoài hình thức nguyên liệu tươi hoặc thô. Mekong Herbals

“Đổi luật” không chỉ là câu chuyện của ngành gạo

Nghị định 365/2026/NĐ-CP tạo ra những thay đổi trực tiếp đối với hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu gạo từ ngày 1/10/2026. Nhưng nhìn rộng hơn, các thay đổi này cũng phản ánh một xu hướng đang diễn ra trong nông nghiệp Việt Nam:

Từ sản lượng → chất lượng

Từ hàng hóa → thương hiệu

Từ nguyên liệu thô → sản phẩm giá trị gia tăng

Từ bán một sản phẩm → xây dựng chuỗi cung ứng

Với riêng ngành gạo, việc dành cơ chế thuận lợi hơn cho gạo hữu cơ, gạo đồ và gạo bổ sung vi chất là một tín hiệu đáng chú ý về định hướng đa dạng hóa sản phẩm và nâng giá trị hạt gạo Việt. Bộ Công Thương

Còn với ngành nông sản nói chung, câu chuyện lớn hơn nằm ở khả năng chế biến, chuẩn hóa và biến nông sản Việt thành những nguyên liệu có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi thực phẩm toàn cầu.

Kết luận

Từ 1/10/2026, gạo Việt chính thức bước vào một khuôn khổ pháp lý mới.

Nghị định 365/2026/NĐ-CP không chỉ cắt giảm một số điều kiện kinh doanh xuất khẩu mà còn tạo cơ chế thuận lợi hơn cho một số dòng sản phẩm như gạo hữu cơ, gạo đồ và gạo bổ sung vi chất. Bộ Công Thương

Nhưng phía sau thay đổi về chính sách là một câu chuyện lớn hơn:

Tương lai của nông sản Việt không chỉ nằm ở việc xuất khẩu được bao nhiêu tấn, mà còn nằm ở việc mỗi tấn nông sản tạo ra bao nhiêu giá trị.

Đó cũng là lý do chế biến sâu, nguyên liệu thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và khả năng cung ứng B2B ngày càng trở thành những mắt xích quan trọng trong hành trình đưa nông sản Việt ra thế giới.

Với định hướng phát triển các sản phẩm chế biến từ trái cây, rau củ và thảo dược thiên nhiên, Mekong Herbals tiếp tục theo đuổi hướng đi từ nông sản Việt → nguyên liệu giá trị gia tăng → chuỗi thực phẩm quốc tế. Mekong Herbals

Nguồn tham khảo

• Nghị định 365/2026/NĐ-CP – Cổng Thông tin điện tử Chính phủ
• Bộ Công Thương – Những điểm mới của Nghị định 365/2026/NĐ-CP
• VIOIT – Ban hành Nghị định 365/2026/NĐ-CP
• Chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu gạo Việt Nam đến năm 2030
• Mekong Herbals – Website chính thức